Nowa kampania przeciw oszustom podszywającym się pod znajomych wykorzystuje BLIK i Policję

Rosnąca fala oszustw polegających na podszywaniu się pod znajomych w mediach społecznościowych to problem, który bezpośrednio dotyka mieszkańców naszego miasta. Przestępcy przejmują konta o słabym zabezpieczeniu, a następnie pod presją czasu i emocji wyłudzają środki — najczęściej korzystając z szybkich płatności BLIK. Jak informuje Polski Standard Płatności, operator systemu, kampania edukacyjna „Metoda na Podszywacza” ma jeden cel: pokazać krok po kroku, jak wygląda cały proces oszustwa i jak mu zapobiegać.

Skala problemu i mechanizm działania oszustów

Jak podaje Komenda Główna Policji, podszywanie się pod bliskich to jedna z najczęściej zgłaszanych form oszustw internetowych. Przestępcy najpierw próbują zdobyć kontrolę nad profilami w serwisach społecznościowych — zwykle tam, gdzie użytkownicy nie mają włączonego dwustopniowego uwierzytelniania ani silnych haseł. Po przejęciu konta kontaktują się ze znajomymi ofiary i proszą o natychmiastową pomoc finansową.

W większości przypadków schemat opiera się na zaufaniu i pośpiechu: oszust wysyła wiadomość o rzekomym, pilnym wydatku i prosi o przekazanie kodu BLIK lub zatwierdzenie płatności. Transakcje BLIK realizowane natychmiastowo sprawiają, że ofiara bardzo szybko traci pieniądze, zanim zorientuje się, że została oszukana.

Jak kampania pokazuje ataki — postać „Kuby Podszywacza”

W kampanii wykorzystano fikcyjną postać „Kuby Podszywacza”, dzięki której mechanizmy przejęć kont i manipulacji są przedstawione w przystępny sposób. Materiały edukacyjne ilustrują, że ryzyko zaczyna się daleko wcześniej niż w momencie ostatniej akcji w aplikacji bankowej — wystarczy niezabezpieczony profil w mediach społecznościowych, aby przestępca miał punkt zaczepienia.

Przedstawiciele BLIKA podkreślają, że system płatności został zaprojektowany z myślą o ochronie użytkownika i że każde działanie wymaga świadomego potwierdzenia ze strony klienta. Jednocześnie zaznaczają, iż najlepsza ochrona to połączenie solidnych zabezpieczeń po stronie platform i ostrożności samych użytkowników.

Rola Policji i partnerów w edukacji

Komenda Główna Policji aktywnie wspiera kampanię, udostępniając i nagłaśniając materiały profilaktyczne w mediach społecznościowych. Jak informuje Biuro Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej KGP, codziennie wpływają zgłoszenia od osób, które straciły oszczędności w wyniku manipulacji prowadzonej przez przestępców — stąd potrzeba działań informacyjnych prowadzonych razem z instytucjami finansowymi.

Eksperci od bezpieczeństwa z Polskiego Standardu Płatności apelują, aby dwuskładnikowe uwierzytelnianie przestało być jedynie opcją i stało się standardem w komunikatorach, skrzynkach e-mail i serwisach społecznościowych. Takie podejście zmniejszyłoby pole do działania „Podszywaczy”.

Gdzie znaleźć materiały i co obejmuje kampania

Kampania ma charakter wieloetapowy i obejmuje internet, telewizję oraz seanse kinowe. Wszystkie materiały edukacyjne, filmy oraz praktyczne instrukcje zostały zebrane na stronie projektu — podszywacze.pl. Znajdą tam Państwo przykłady scenariuszy ataków, wskazówki, jak rozpoznać próbę oszustwa, oraz procedury postępowania, gdy już dojdzie do utraty środków.

Praktyczne wskazówki dla mieszkańców

Oto najważniejsze działania, które każdy użytkownik sieci może podjąć natychmiast, by zmniejszyć ryzyko utraty pieniędzy:

• Włącz dwustopniowe uwierzytelnianie (2FA) wszędzie tam, gdzie jest to możliwe.
• Używaj silnych, unikatowych haseł i menedżera haseł zamiast powtarzania tych samych ciągów.
• Nie udostępniaj kodów BLIK, haseł ani dostępu do kont w wiadomościach — nawet jeśli rozmówca wydaje się być znajomym.
• Weryfikuj prośby o pieniądze poza czatem serwisu społecznościowego — zadzwoń lub spotkaj się osobiście.
• Jeśli podejrzewasz oszustwo, natychmiast skontaktuj się z bankiem, aby zablokować transakcję lub dostęp do konta.
• Zachowaj zrzuty ekranu rozmów i wiadomości — mogą pomóc Policji w ustaleniu sprawców.

Warto pamiętać również o kilku krokach do wykonania w sytuacji kryzysowej:

1. Natychmiast skontaktuj się z bankiem i zablokuj karty/konta.
2. Zgłoś zdarzenie na Policję i dostarcz kopie wiadomości oraz zrzuty ekranu.
3. Skorzystaj z zasobów edukacyjnych dostępnych na podszywacze.pl i udostępnij je znajomym i rodzinie.

Badanie Kantar, z którego korzystają organizatorzy, pokazuje, że chociaż 8 na 10 osób słyszało o dwustopniowym logowaniu, co piąty respondent nie rozumie, na czym ono polega. Dodatkowo 64 proc. deklaruje korzystanie z 2FA, a ponad połowa uważa swoje konta za stosunkowo bezpieczne. To sygnał, że edukacja nadal jest potrzebna — zarówno w zakresie technologii, jak i codziennych nawyków.

Hasło kampanii to #StopPodszywaczom. Dla mieszkańców oznacza to nie tylko oglądanie materiałów informacyjnych, ale także wprowadzenie konkretnych zmian w ustawieniach kont i zwyczajach cyfrowych. Jak podkreślają organizatorzy akcji — Policja ani żaden urzędnik nie prosi o podanie kodów ani instalację aplikacji, więc każda prośba o takie dane powinna wzbudzić podejrzenia i być zgłoszona odpowiednim służbom.

Jeżeli mają Państwo pytania dotyczące zabezpieczeń kont lub potrzebujecie wsparcia po próbie oszustwa, warto zwrócić się do banku oraz lokalnej jednostki Policji. Im szybciej zostaną podjęte kroki, tym większa szansa na ograniczenie strat.